İşletme sırlarının açıklanmasının sonuçları

Çalışanın işletme sırlarını rakip firmaya vermesi, işverene duyulan güveni zedeleyen ve işletmenin ekonomik menfaatlerini doğrudan tehdit eden ciddi bir ihlaldir. İhlalin sonuçları; iş sözleşmesinin feshi, tazminat, haksız rekabet başvuruları ve koşulları oluştuğunda ceza sorumluluğu şeklinde ortaya çıkabilir.

Sadakat ve sır saklama borcu

TBK m. 396 uyarınca işçi, işverenin haklı menfaatlerini korumak ve hizmet ilişkisi sırasında öğrendiği işletme ve üretim sırlarını açıklamamakla yükümlüdür. Kanun hükmü şöyledir:

İşçi, iş gördüğü sırada öğrendiği, özellikle üretim ve iş sırları gibi bilgileri, hizmet ilişkisinin devamı süresince kendi yararına kullanamaz veya başkalarına açıklayamaz. İşverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde işçi, hizmet ilişkisinin sona ermesinden sonra da sır saklamakla yükümlüdür.

Bu nedenle iş ilişkisinin sona ermesi, işçinin her durumda öğrendiği gizli bilgileri açıklama serbestisi kazandığı anlamına gelmez.

Haklı nedenle derhal fesih

İşletme veya meslek sırrının rakip firmaya aktarılması, işçinin doğruluk ve bağlılık yükümlülüğüne aykırı davranışı niteliğindedir. 4857 sayılı İş Kanunu m. 25 kapsamında işveren, bildirim süresini beklemeksizin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Hükümde şu ifade yer almaktadır:

İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

Tazminat ve haksız rekabet sonuçları

İşçinin kusurlu davranışı işverene zarar vermişse, TBK m. 400 uyarınca işçinin sorumluluğu gündeme gelir. Zarar; müşteri kaybı, satış düşüşü, rekabet avantajının kaybedilmesi veya gizli bilginin kullanılmasından doğan ekonomik kayıp gibi unsurlardan oluşabilir.

Rakip işletmenin çalışanı veya başka yardımcı kişileri işletme sırlarını açıklamaya ya da ele geçirmeye yöneltmesi, TTK m. 55/1-b-3 kapsamında haksız rekabet oluşturabilir. Hükümde, haksız rekabet halleri arasında şu ifade sayılmıştır:

İşçileri, vekilleri veya diğer yardımcı kişileri, işverenlerinin veya müvekkillerinin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye veya ele geçirmeye yöneltmek,

Üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesi ayrıca TTK m. 55/1-d kapsamında değerlendirilir.

Zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan işveren, TTK m. 56 uyarınca haksız rekabetin tespitini, men’ini, ortaya çıkan maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve kusur varsa maddi tazminatı talep edebilir. Koşulları oluştuğunda manevi tazminat ve haksız rekabet sonucunda elde edilmesi mümkün görülen menfaatin karşılığı da istenebilir.

Ceza sorumluluğu

Bilginin ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğinde olması ve yetkisiz kişilere açıklanması halinde TCK m. 239 kapsamında ceza sorumluluğu doğabilir. Maddeye göre:

Sıfat veya görevi, meslek veya sanatı gereği vakıf olduğu ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi, şikayet üzerine, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Sonuç

Her somut olayda bilginin gerçekten işletme veya ticari sır niteliğinde olup olmadığı, çalışanın bilgiye erişim yetkisi, ifşanın kapsamı, kusur ve zarar arasındaki ilişki ile elektronik yazışma, erişim kayıtları, tanık ve diğer deliller birlikte ele alınır. Bu unsurların ispatlanması, fesih, tazminat, haksız rekabet ve ceza soruşturmasının başarıyla yürütülmesi bakımından belirleyicidir.