Teslime kadar kayıp ve hasar sorumluluğu
İnternet üzerinden yapılan mesafeli satışlarda ürün, tüketiciye teslim edilinceye kadar kural olarak satıcının sorumluluğundadır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 17 bu kuralı şöyle düzenler:
Satıcı, malın tüketici ya da tüketicinin taşıyıcı dışında belirleyeceği üçüncü bir kişiye teslimine kadar oluşan kayıp ve hasarlardan sorumludur.
Satıcının tüketiciye karşı sorumluluğu
Satıcı, ürünü satış sözleşmesine uygun ve sağlam biçimde teslim etmekle yükümlüdür. Tüketicinin seçtiği kargo şirketi ürünü kaybeder veya taşıma sırasında zarar verirse, tüketici kural olarak öncelikle satıcıya başvurmalıdır. Tüketiciye karşı satış sözleşmesinin gereği gibi ifa edilmesinden sorumlu olan taraf satıcıdır.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 9 uyarınca:
Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür.
Ürün hiç teslim edilmemişse tüketici bedel iadesi veya ürünün yeniden gönderilmesini talep edebilir. Ürün hasarlı teslim edilmişse tüketici, olayın niteliğine göre ayıpsız misliyle değiştirme, ücretsiz onarım, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarından yararlanabilir. Bu seçimlik haklar Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 11 kapsamında düzenlenmiştir.
Taşıyıcının sorumluluğu
Taşıyıcı da kendi taşıma sürecindeki kayıp, hasar ve gecikmeden sorumlu olabilir. Türk Ticaret Kanunu m. 875 uyarınca:
Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.
Bu sorumluluk, taşıyıcının satıcıya veya gönderene karşı doğan sorumluluğudur ve satıcının tüketiciye karşı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Satıcı, tüketicinin zararını giderdikten sonra taşıyıcıya karşı rücu talebinde bulunabilir.
Önemli istisna
Tüketici, satıcının belirlediği taşıyıcı yerine kendi seçtiği başka bir taşıyıcıyla gönderim yapılmasını istemişse, ürünün bu taşıyıcıya tesliminden sonraki kayıp veya hasardan satıcı sorumlu olmayabilir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 17/2 bu istisnayı düzenlemektedir. Bu durumda talebin doğrudan taşıyıcıya yöneltilmesi gerekebilir.
Tüketici ne yapmalıdır?
Paket dışarıdan hasarlı görünüyorsa teslim sırasında taşıyıcıya tutanak tutulması istenmelidir. Hasar teslim anında fark edilmemişse, durum taşıyıcıya gecikmeden ve yazılı olarak bildirilmelidir. Türk Ticaret Kanunu m. 889 uyarınca açıkça görülen hasarın teslim sırasında; dışarıdan anlaşılmayan hasarın ise teslimden sonra yedi gün içinde bildirilmesi gerekir.
Tüketici; paket ve ürünün fotoğraflarını, varsa video kaydını, faturayı, kargo teslim bilgilerini ve satıcıyla yapılan yazışmaları saklamalıdır. Talep, ürünün kaybolması veya zarar görmesi nedeniyle açıkça bedel iadesi, yeniden gönderim ya da uygun seçimlik hakkın yerine getirilmesi şeklinde satıcıya yazılı olarak iletilmelidir.
Sonuç
Sonuç olarak, tüketicinin seçtiği taşıyıcı satıcı tarafından belirlenmişse, kargo sürecindeki kayıp veya hasarda tüketicinin öncelikli muhatabı çoğunlukla satıcıdır. Taşıyıcının ayrıca sorumlu olması, satıcının tüketiciye karşı yükümlülüğünü değiştirmez; satıcı, uğradığı zararı taşıyıcıdan talep edebilir.