1. Bono için zorunlu unsurların eksik veya hatalı olması: Bono metninde bono ibaresi, belirli bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Türk Ticaret Kanunu m. 776 bu unsurları düzenler; eksiklik halinde senet bono niteliğini kaybedebilir. İmzadan önce senedin tüm unsurları ve yazım hataları kontrol edilmelidir.
  2. Boş veya sonradan doldurulmak üzere senet imzalama: Açık bono, sonradan doldurulmak üzere imzalanan bonodur. Bonolara da uygulanan Türk Ticaret Kanunu m. 680 uyarınca Tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez; meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun. Bu nedenle senet mümkünse tamamen doldurulmadan imzalanmamalı; zorunlu hallerde doldurma şartları yazılı bir anlaşmayla belirlenmelidir.
  3. Bedel, vade, ödeme yeri ve lehtar bilgilerinin kontrol edilmemesi: Bedelin rakam ve yazıyla farklı gösterilmesi, vadenin yanlış yazılması veya lehtar bilgilerinin eksik olması uyuşmazlık yaratabilir. Türk Ticaret Kanunu m. 777 uyarınca bazı eksiklikler senedin niteliğini etkileyebilir. Senet imzalanmadan önce bütün bilgiler okunmalı, boş alan bırakılmamalı ve değişiklikler taraflarca paraflanmalıdır.
  4. İmzanın ve imza yetkisinin sorgulanmaması: İmza, senet bakımından kişisel sorumluluk doğurur; şirket adına atılan imzada ise imzalayan kişinin temsil yetkisi ayrıca kontrol edilmelidir. İmza atmadan önce şirket temsil belgeleri, imza sirküleri ve senet üzerindeki imza yetkisi incelenmelidir.
  5. Senedin temel borç ilişkisinden bağımsız güçlü bir borç tanıması yaratabilmesi: Türk Borçlar Kanunu m. 18 uyarınca Borcun sebebini içermemiş olsa bile borç tanıması geçerlidir. Bu nedenle senedin hangi mal, hizmet, kredi veya sözleşme ilişkisi nedeniyle verildiği ayrıca yazılı belgelerle ortaya konulmalı; sözleşme, teslim belgesi ve ödeme kayıtları saklanmalıdır.
  6. Senedin ciro ile üçüncü kişiye devredilmesi: Bono ciro ve zilyetliğin geçirilmesi yoluyla üçüncü kişiye devredilebilir. Türk Ticaret Kanunu m. 681 ve devamı hükümleri uyarınca senet yeni hamile geçtiğinde, temel ilişkiye dayalı bazı kişisel itirazların ileri sürülmesi zorlaşabilir. Senet yalnızca güvenilen kişilere ve hangi amaçla devredildiği kayıt altına alınarak verilmelidir.
  7. Faiz, ceza koşulu ve vade sonuçlarının borcu büyütmesi: Vade, temerrüt ve ceza koşulu birlikte değerlendirildiğinde toplam ödeme yükü artabilir. Türk Borçlar Kanunu m. 179 uyarınca belirli hallerde alacaklı asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Faiz ve ceza hükümleri imza öncesinde açıkça hesaplanmalı, anlaşılmayan veya ölçüsüz görünen kayıtlar açıklığa kavuşturulmalıdır.
  8. Ödeme, taksit, ibra veya senedin iadesine ilişkin yazılı kanıt alınmaması: Ödeme yapılmasına rağmen senet geri alınmaz veya makbuz düzenlenmezse senet yeniden takibe konu edilebilir. Her ödeme banka üzerinden yapılmalı; açıklama kısmına senet bilgisi yazılmalı ve senedin aslı veya açık bir ibraname mutlaka alınmalıdır.
  9. Kambiyo takibindeki kısa sürelerin kaçırılması: İcra ve İflas Kanunu m. 168 uyarınca kambiyo senedine dayalı takipte ödeme için kural olarak 10 gün, senede, borca veya imzaya ilişkin başvurular için kural olarak 5 günlük süreler söz konusu olabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/13754, K. 2019/1606, T. 07.02.2019 kararında İcra ve İflas Kanunu’nun 168/4. maddesinde kambiyo senedindeki imzaya itirazın süresi ve nasıl yapılacağı belirlenmiş olup, söz konusu maddeye göre takibe konu kambiyo senedindeki imzaya itiraz edecek borçlunun bunu açıkça dile getirmesi gerekmektedir. Somut takipte süreler, ödeme emrinin tebliğ tarihi ve takip türüne göre değerlendirilmelidir.
  10. Takip ve haczin malvarlığına etkisi: Süresinde ödeme veya itiraz yapılmaması halinde takip ilerleyebilir ve kişisel ya da şirket malvarlığı üzerinde haciz uygulanabilir. İcra ve İflas Kanunu m. 78 uyarınca belirli koşullarda alacaklı haciz talep edebilir. Ödeme emri tebliğ edildiğinde süre geçirilmeden senet, borç ve takip dosyası birlikte incelenmelidir.

Kısa kontrol listesi

  • Senet boş bırakılarak imzalanmamalıdır.
  • Her iki tarafça senedin tamamı paraflanmalı veya imzalanmalıdır.
  • İmzalanan senedin okunaklı bir sureti alınmalıdır.
  • Ödeme dekontları, makbuzlar, taksit kayıtları ve ibra belgeleri saklanmalıdır.
  • Bedel yüksekse veya senet açık bono olarak düzenlenecekse imza öncesinde avukat incelemesi yapılmalıdır.