Velayet sahibi ebeveynle geçici yurt dışı seyahati
Velayet kendisine bırakılan anne veya baba, kural olarak çocukla birlikte geçici olarak yurt dışına çıkmak için diğer ebeveynin ayrıca muvafakatini almak zorunda değildir. Ancak seyahat, diğer ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurma hakkını zedelememeli ve mahkeme tarafından belirlenen kişisel ilişki düzenine aykırılık oluşturmamalıdır. Boşanma kararında ana ve babanın hakları ile çocukla kurulacak kişisel ilişki düzenlenir (Türk Medeni Kanunu m. 182).
Diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkı
Türk Medeni Kanunu m. 324 uyarınca her ebeveyn, diğer ebeveynin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten ve çocuğun eğitim ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür. Bu nedenle velayet sahibi ebeveyn, seyahat planını diğer ebeveynin mahkemece belirlenen görüşme günlerini ortadan kaldıracak veya fiilen kullanılamaz hale getirecek şekilde düzenleyemez.
Yargıtay uygulamasında muvafakat
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/5404, K. 2025/9980, T. 20.11.2025 kararında, velayeti annede bulunan çocukların yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlanmasını şu şekilde değerlendirmiştir:
Velayeti annede olan çocukların yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlı kılınmasının ve babanın muvafakat vermemesinin, annenin ve çocukların seyahat özgürlüğünün kısıtlanması ve annenin velayet hakkını kullanamaması neticesini doğuracağı gibi davacı babanın bu yönde hakimin müdahalesini isteyerek talepte bulunmasında hukuki yararının da bulunmadığı açıktır.
Bu karar, velayet sahibi ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişki kurmasını engelleyebileceği anlamına gelmez. Kişisel ilişki kararının gereklerinin yerine getirilmemesi, velayetin değiştirilmesi ve kararın uygulanmasına ilişkin diğer hukuki sonuçları gündeme getirebilir (Türk Medeni Kanunu m. 324).
Yurt dışına kalıcı taşınma
Yurt dışına çıkış geçici bir seyahat olmaktan çıkarak çocuğun sürekli olarak başka bir ülkede yaşamasına veya mevcut yaşam düzeninin esaslı biçimde değişmesine yol açacaksa durum farklı değerlendirilir. Türk Medeni Kanunu m. 183 uyarınca, ana veya babanın başka bir yere gitmesi gibi yeni olgular gerekli kılıyorsa hakim, re'sen veya ebeveynlerden birinin talebi üzerine gerekli önlemleri alabilir. Bu değerlendirmede çocuğun üstün yararı, sağlık ve eğitim durumu, sosyal çevresi ve diğer ebeveynle kişisel ilişkisinin nasıl korunacağı önem taşır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/11526, K. 2023/914, T. 09.03.2023 kararında da yurt dışındaki yeni yaşam düzeninin velayet ve kişisel ilişki bakımından değerlendirilmesini konu edinmiştir.
Çocuğun tek başına seyahat etmesi
Çocuğun ebeveynlerinden biriyle birlikte seyahat etmesi ile çocuğun tek başına seyahat etmesi birbirinden farklıdır. Çocuk tek başına seyahat edecekse Pasaport Kanunu m. 17 kapsamında kanuni temsilcinin muvafakatini gösteren belgenin sunulması gündeme gelebilir. Hükümde şöyle denilmektedir:
Reşit olmıyanların ve mahcurların yalnız seyahat etmek üzere pasaport alabilmeleri için kanuni mümessillerinin muvafakatlerini havi resmi bir makamdan tasdikli vesika ibraz eylemeleri lazımdır
Sonuç
Sonuç olarak, velayet sahibi anne veya baba çocukla geçici yurt dışı seyahati yapabilir; bunun için her durumda diğer ebeveynin ayrıca izni aranmaz. Ancak seyahat, kişisel ilişki kararına uygun olmalı ve çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini ortadan kaldırmamalıdır. Kalıcı taşınma veya çocuğun yaşam düzeninde esaslı değişiklik söz konusuysa hakimden gerekli önlemlerin alınması istenebilir.