Genel Çerçeve
Her olumsuz tıbbi sonuç, hekimin hatalı davrandığı anlamına gelmez. Hukuki sorumluluğun belirlenmesinde yalnızca sonuca değil, hekimin müdahale öncesindeki hazırlığına, müdahale sırasındaki uygulamasına ve müdahale sonrasındaki takip yükümlülüğüne bakılır.
Doktor Hatası ve Kusur
Doktor hatası; hekimin tıp biliminin gereklerine, kabul edilmiş tıbbi standartlara veya somut olayın koşullarına uygun özen göstermemesi halinde ortaya çıkar. Yanlış tanı ya da tedavi, gerekli müdahalede gecikme, hastanın yeterince takip edilmemesi ve gerekli önlemlerin alınmaması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Hekim, vekalet ilişkisinden doğan özen borcu kapsamında hastanın haklı menfaatlerini gözeterek hareket etmelidir. Özen borcunun ölçüsü, benzer alanda çalışan basiretli bir hekimin somut olayda göstereceği davranıştır (TBK m. 506). Kusurlu ve hukuka aykırı fiil sonucunda zarar doğmuşsa, zarar ile kusurlu davranış arasında uygun illiyet bağı bulunması şartıyla tazminat sorumluluğu gündeme gelir (TBK m. 49).
Komplikasyonun Hukuki Niteliği
Komplikasyon, tıbbi standartlara uygun bir müdahaleye rağmen ortaya çıkabilen, gerekli özen gösterilse dahi tamamen önlenemeyen olumsuz sonuçtur. Bu nedenle, yalnızca istenmeyen bir sonucun meydana gelmesi hekimin sorumlu tutulması için yeterli değildir.
Bununla birlikte, bir sonucun komplikasyon olarak nitelendirilmesi otomatik biçimde sorumsuzluk sonucunu doğurmaz. Komplikasyonun öngörülebilir olup olmadığı, hekimin bu riski yönetip yönetmediği, gerekli takip ve kontrolleri yapıp yapmadığı, gecikme bulunup bulunmadığı ve gerektiğinde hastayı uygun sağlık kuruluşuna sevk edip etmediği ayrıca incelenir. Bu değerlendirme, tıbbi uzmanlık gerektirdiğinden, bilirkişi incelemesinin somut olayın tüm aşamalarını kapsaması gerekir.
Aydınlatılmış Onamın Önemi
Hastanın yalnızca tıbbi işleme onay vermesi, her durumda yeterli değildir. Hastaya müdahalenin amacı, niteliği, başarı ihtimali ve bilinen komplikasyonları hakkında anlayabileceği biçimde bilgi verilmelidir. Komplikasyonun gerçekleşmiş olması, müdahale öncesindeki aydınlatma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle hukuki incelemede, hastanın riskler konusunda bilgilendirilip bilgilendirilmediği ve verilen onamın gerçekten aydınlatılmış onam niteliği taşıyıp taşımadığı da değerlendirilir.
Sonuç
Somut olayda tıbbi standart, hekimin müdahale öncesi ve sonrası davranışları, komplikasyonun öngörülebilirliği ve yönetimi, aydınlatılmış onam, zarar ve illiyet bağı birlikte ele alınmalıdır. Her olumsuz sonuç doktor hatası değildir; ancak her komplikasyon iddiası da hekime otomatik sorumsuzluk sağlamaz. Hukuki sorumluluk, sonucun kendisinden çok, hekimin süreç boyunca gerekli tıbbi özeni gösterip göstermediğine göre belirlenir.