SGK kapsamındaki hastalarda yazılı onay şartı
SGK ile sözleşmeli özel hastanelerde, ilave ücretin mevzuatta belirlenen sınırlar içinde kalması gerekir. Hastane, işlem yapılmadan önce hasta veya hasta yakınının ilave ücrete ilişkin yazılı onayını almalıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği uyarınca:
Sağlık hizmeti sunucusu, sunduğu sağlık hizmetleri öncesinde, alacağı ilave ücrete ilişkin olarak hasta veya hasta yakınının yazılı onayını alır. Bu yazılı onay alınmadan, işlemler sonrasında herhangi bir gerekçe ileri sürerek ilave ücret talebinde bulunamaz.
Acil hallerde ise acil müdahale ve mevzuat kapsamında ilave ücret alınamayacak hizmetler için ücret talep edilemez. Acil hal sona ermişse, hastaya bu durum ve sonraki işlemlerin ücretli olduğu yazılı olarak bildirilmelidir.
Hangi belgeler alınmalıdır?
Hasta; ayrıntılı fatura, sunulan hizmetlerin dökümü, ödeme dekontu, ilave ücret bilgilendirme ve onay formu, tetkik sonuçları, epikriz ve diğer tıbbi belgeleri hastaneden istemelidir. Özel hastaneler, mevzuat uyarınca hastaya sunulan sağlık hizmetlerini ve bunların birim fiyatlarını gösteren ayrıntılı belge düzenlemekle yükümlüdür.
Öncelikle hastaneye, tahsil edilen fazla ücretin iadesi için yazılı başvuru yapılmalıdır. Başvurunun teslim edildiğini gösteren kayıt ve hastanenin cevabı saklanmalıdır. Sonuç alınamaması halinde Sağlık Bakanlığına veya İl Sağlık Müdürlüğüne şikayette bulunulabilir.
Ücret iadesi için başvuru yolları
Ücret iadesi talebi, uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine yöneltilir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 68 uyarınca, tüketici hakem heyetlerine başvuru bakımından her yıl güncellenen parasal sınır uygulanır. Bu sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur; üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemesinde dava açılması gerekir.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 15, ayıplı hizmet halinde bedelden indirim veya sözleşmeden dönme ve ödenen bedelin iadesi gibi seçimlik haklar tanımaktadır. Aynı Kanun’un m. 16 hükmü uyarınca, kural olarak ayıplı hizmetten doğan sorumluluk hizmetin ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
Yargıtay değerlendirmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/636, K. 2018/1762, T. 22.11.2018 kararında, SGK ile hastane arasındaki sözleşmede belirlenen ilave ücret sınırlarının hasta lehine ileri sürülebileceğini kabul etmiştir. Kararda:
Bu halde davalı ile davalı dışı Kurum arasındaki sözleşmenin bahsi geçen düzenlemesinin tam üçüncü şahıs yararına sözleşme hükmü mahiyetinde olduğunun kabulü ile davacıdan tahsil edilen ilave ücretlerin olay tarihinde davalı ile dava dışı Kurum arasında geçerli olan sağlık hizmeti alım sözleşmesinin 3.1.3.1 maddesinde belirlenen sınırdan fazla olup olmadığının, davacıdan sözleşmeye aykırı şekilde haksız ücret tahsil edilip edilmediğinin tespiti ile hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi usul ve yasaya aykırıdır.
Somut olayın değerlendirilmesi
Somut olayda ücretin hukuka uygun olup olmadığı; hizmetin niteliği, SGK kapsamı, acil halin devam edip etmediği, hastanenin sözleşmesi, fatura içeriği ve yazılı onay belgeleri birlikte incelenerek belirlenir. Bu nedenle hastanın tüm belgeleri toplaması ve iade talebini yazılı şekilde yöneltmesi hak kaybını önlemek açısından önem taşır.