Sosyal medya paylaşımı, yorum veya mesaj yoluyla gerçekleştirilen ifadelerin hakaret oluşturup oluşturmadığı; kullanılan sözlerin içeriğine, hedef alınan kişinin belirlenebilir olup olmadığına ve paylaşımın kaç kişi tarafından erişilebilir olduğuna göre değerlendirilir. Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır, somut olayın bütün koşulları dikkate alınarak belirlenir.
Hakaret suçunun oluşması
Türk Ceza Kanunu m. 125 uyarınca bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövülmesi hakaret suçunu oluşturabilir. Kanun hükmünde, Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...)[58] veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Sosyal medya üzerinden gönderilen yazılı, sesli veya görüntülü mesajlar da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Mağdurun adı açıkça yazılmamış olsa bile, paylaşımın kime yönelik olduğu tereddüde yer bırakmayacak biçimde anlaşılabiliyorsa koruma mümkündür. Bu husus Türk Ceza Kanunu m. 126 kapsamında düzenlenmiştir. Ayrıca hakaretin alenen işlenmesi, yani belirsiz sayıda kişinin görebileceği şekilde paylaşılması, cezanın altıda bir oranında artırılmasına neden olabilir.
Şikayet ve süre
Kamu görevlisine görevinden dolayı yöneltilen hakaret dışındaki hallerde soruşturma ve kovuşturma kural olarak mağdurun şikayetine bağlıdır. Türk Ceza Kanunu m. 131 ve m. 73 uyarınca mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayette bulunmalıdır. Güncel düzenlemeye göre hakaret suçu bakımından bu süre, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her halükarda iki yılı geçemez. Şikayet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.
Delillerin korunması
Şikayet veya dava sürecinde paylaşımın gerçekten yapıldığını, içeriğini ve kimin tarafından yayımlandığını gösterecek deliller önem taşır. Ekran görüntüsü alınırken paylaşımın tamamı, kullanıcı adı, profil bilgisi, tarih ve mümkünse URL adresi görünür olmalıdır. Paylaşım tarihi, yorumlar, mesaj kayıtları ve olayı gören tanıklar da kaydedilmelidir. İçerik silinmeden önce noter veya elektronik tespit yoluna başvurulması, delilin güvenilirliğini güçlendirebilir. Ekran görüntülerinin değiştirilmeden, orijinal dosyalarıyla ve alınma tarihleri korunarak saklanması gerekir.
Kişilik hakkının korunması ve manevi tazminat
Türk Medeni Kanunu m. 25 uyarınca kişilik hakkına yönelik saldırının önlenmesi, devam eden saldırının durdurulması ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespiti istenebilir. Aynı kapsamda düzeltmenin veya mahkeme kararının üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması talep edilebilir. Maddi ve manevi tazminat isteme hakkı da saklıdır.
Türk Borçlar Kanunu m. 58, kişilik hakkı zedelenen kişinin manevi tazminat istemesine imkan tanır. Hakim, para ödenmesi yerine veya buna ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verilmesine ve bu kararın yayımlanmasına da hükmedebilir. Tazminat miktarı belirlenirken saldırının niteliği, yayılma biçimi, tarafların durumu, etkileri ve olayın diğer özellikleri birlikte değerlendirilir.
Somut olayın niteliğine göre Cumhuriyet Başsavcılığına veya polise şikayet, hukuk mahkemesinde kişilik hakkının korunması ve manevi tazminat davası ile ilgili sosyal medya platformuna içerik bildirimi yolları birlikte değerlendirilebilir. Her olayın delilleri ve hukuki sonuçları farklı olduğundan, bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut olaya özgü hukuki değerlendirme yerine geçmez.