İlamlı icra takibi ve haciz
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 32 uyarınca para borcuna ilişkin ilam icra dairesine verildiğinde borçluya icra emri tebliğ edilir. İcra emrinde, borcun yedi gün içinde ödenmesi gerektiği belirtilir. Kanun hükmünün ilgili bölümü şöyledir:
Para borcuna veya teminat verilmesine dair olan ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya bir icra emri tebliğ eder. Bu emirde 24 üncü maddede yazılanlardan başka hükmolunan şeyin cinsi ve miktarı gösterilir ve nihayet yedi gün içinde ödenmesi ve bu müddet içinde borç ödenmez veya hükmolunan teminat verilmezse icra mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut iadei muhakeme yolu ile ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe cebri icra yapılacağı
Yedi günlük süre içinde ödeme yapılmazsa, alacağın tahsili için haciz ve diğer cebri icra işlemlerine başvurulabilir. Borçlunun taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları veya düzenli gelirleri üzerinde haciz uygulanması, somut dosyadaki koşullara göre gündeme gelebilir.
Tazyik hapsi
Nafaka kararına rağmen ödeme yapılmaması, belirli şartların gerçekleşmesi halinde tazyik hapsi yaptırımını da gündeme getirir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344 hükmüne göre,
Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikayeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.
Borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açması, bazı hallerde tazyik hapsinin uygulanmasının bu davanın sonuna bırakılmasına neden olabilir. Bu nedenle, ödeme güçlüğü bulunduğunu ileri süren borçlunun ilgili mahkemeye zamanında başvurması önem taşır.
Nafaka kararının bulunmadığı haller
Nafaka borcunu belirleyen bir mahkeme kararı bulunmuyorsa doğrudan ilamlı icra takibi veya tazyik hapsi yoluna başvurulamaz. Bu durumda nafaka talebinin görevli mahkemeden istenmesi ve mahkeme kararının alınmasından sonra icra yoluna gidilmesi gerekir.
Nafakanın artırılması veya azaltılması
Tarafların mali durumlarında değişiklik meydana gelmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafakanın artırılması ya da azaltılması ayrıca mahkemeden talep edilebilir. Türk Medeni Kanunu m. 176 bu hususu şu şekilde düzenler:
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.
Somut dosyada nafaka kararının kapsamı, ödenmeyen aylar, icra emrinin tebliğ tarihi ve yapılan ödemeler birlikte kontrol edilmelidir. Bu bilgiler, başvurulacak hukuki yolun ve talep edilebilecek miktarın doğru belirlenmesi açısından önem taşır.